Ti gi nda ti aye so ayeke na yâ ti cristal .
Na yâ ti pulse ti aye ti électronique, fréquence ti oscillateur ti cristal ayeke kota ye mingi tongana ti so bê ti zo ayeke pika. Ti tene aye so kue aduti tâ na lege ni nga ti tene a ngbâ lakue nzoni aluti na ndo ti aye ti magie so ayeke tongana cristal. Aye so ayeke na yâ ti aye so ayeke na yâ ti cristal, na tapande a-élastique, densité nga na atome, abungbi oko ti fa ndangba fréquence ti oscillateur ti cristal ni. Laso, zia e bâ ye so ahonde na ndo ti lege so aye so ayeke sara mbilimbili ngangu na ndo ti fréquence ti oscillateur ti cristal.
Akota ye so ayeke na yâ ti aye so ayeke na yâ ti cristal .
1. A-élastique so ayeke changé pëpe .
A-élastique so ayeke na yâ ti aye so ayeke tongana cristal afa tongana nyen la aye ni ayeke changé tongana a sara si ambeni ye ti gigi asara ngangu na ndo ni. Tongana a yeke kota ye ti tene élastique ni angbâ lakue, a yeke sara si deformation ti ye ni so ayeke na gbe ti oko ngangu ni ayeke ga kete. Ti a-cristal, a-élastique ayeke na kamba mbilimbili na lege so ala yeke yengi. Mingi ni, akota élastique ayeke gue oko na akota fréquence ti yengingo ti sese, teti so ye ni ahunda ngangu mingi ti sala si oko deformation ni asigigi na ngoi ti yengingo ti sese.
2. Densité
Densité ti aye so ayeke tongana cristal ayeke sara nga ngangu na ndo ti lege so ala yeke yengi. Aye so ayeke na kota ngangu ayeke na kota masse na yâ ti unité ti volume oko oko, tongaso a hunda ngangu mingi ti tene a yengi. Mingi ni, ye so ayeke sara si a-fréquence ti vibration ni ayeke kiri na peko.
3. Lege ti atome .
Lege so a leke na atome nga na mara ti akamba so ayeke na yâ ti a-cristal ayeke sara nga ngangu na ndo ti lege so a-atome ni ayeke yengi. Na tapande, abungbi ti Si-O so ayeke na yâ ti a-cristal ti quartz ayeke na ngangu ti bungbingo ye, so amû lege na a-cristal ti quartz ti yengi na akota fréquence. Nde na so, ngangu ti bungbingo ye na yâ ti aye so a sara na céramique ayeke mingi ni kete, tongaso fani so ala yeke yengi nga ayeke kete.
4. Coéfficient ti akota zo ti kodoro .
Coefficient ti thermique ti aye so ayeke na yâ ti cristal afa so akota ye ni ayeke changé na ngoi so ndowa ayeke changé. Aye so ayeke na mbeni kete coefficient ti konongo ti wâ ayeke na deformation mingi pëpe tongana ndowa ni achangé, ye so ayeke mû maboko ti tene yengingo ti sese ni aduti nzoni na tongaso a yeke sara ngangu na ndo ti yengingo ti sese ni.
5. Constante ti diélectrique .
Constante dielectrique ayeke mbeni ye so ayeke na yâ ti tere ti zo so afa ngangu so mbeni ye ayeke sara ti kiri tënë na ni na yâ ti mbeni ndo so courant ayeke dä. Mingi ni, aye so ayeke na mbeni kota constante ti dielectrique ayeke na akota fréquence ti yengingo ti sese, teti so deformation ti ala na yâ ti ndo ti courant ayeke kota mingi na a hunda ngangu mingi ti bata yengingo ti sese.
6. Stress ti yâ ti zo .
A lingbi ti wara ambeni ye so ayeke na yâ ti tere ti zo na ngoi so a-cristal ayeke kono, na aye so ayeke sara ngangu na ndo ti lekengo ye ti ala nga na asarango ye ti ala so ayeke yengi. Stress so ayeke na yâ ti zo alingbi ti sara si a changé fréquence ti vibration ti cristal ni.
Kete tene
Na nduru tënë, aye nde nde so ayeke na yâ ti aye so ayeke na yâ ti cristal, so na popo ni a yeke wara a-élastique, densité, lekengo atome, coefficient ti expansion ti chaleur, a-électricité nga na a-interne, ayeke akota ye so ayeke sara ngangu na ndo ti fréquence ti oscillateur ti cristal. Ala yeke na songo na popo ti ala nga ala yeke sara kua maboko na maboko ti hinga nivo ti fréquence nga na stabilité ti oscillateur ti cristal ni. Ti hinga kamba so ayeke na popo ti aye so ayeke kota ye mingi ti leke na ti soro aye so alingbi na cristal ti wara na a-signal ti fréquence so ayeke tâ tënë nga so ayeke ngbâ lakue.